Warmtepompboiler op zonnestroom: je eigen zonne-energie in de douche

Je zonnepanelen draaien op een zonnige dinsdagmiddag op volle toeren, maar jij bent op je werk. De was draait niet, de oven staat uit, dus het grootste deel van die stroom verdwijnt het net op. Straks douche je, en dan koop je energie weer terug. Zonde. Precies op dat gat richt zich een apparaat dat in Nederland langzaam aan populariteit wint: de warmtepompboiler.

Aanleiding is een nieuwe doorrekening van Dimplex Benelux. Volgens die berekeningen verlaagt hun Edel warmtepompboiler de verwachte energiekosten voor warm water met 45 procent, en dat is nog zonder het voordeel van overtollige zonne-energie mee te tellen. In de communicatie rond die berekening wordt gesproken over een besparing tot 329 euro per jaar. Welke gezinsgrootte, welk warmwaterverbruik en welke energieprijs daaronder liggen, maakt de fabrikant in het beschikbare bericht niet duidelijk. Houd dat in je achterhoofd: het is een rekenvoorbeeld van een leverancier, geen garantie voor jouw situatie.

Interessanter dan dat ene bedrag is het principe erachter. En dat is wel degelijk de moeite waard om te begrijpen.

Wat doet een warmtepompboiler eigenlijk?

Een gewone elektrische boiler werkt als een enorme waterkoker: stroom erin, warmte eruit, ongeveer één op één. Een warmtepompboiler werkt anders. Die haalt warmte uit de lucht (vaak uit de bijkeuken, de garage of de ventilatielucht van je huis) en pompt die het watervat in. De elektriciteit wordt gebruikt om warmte te verplaatsen in plaats van te maken. Daardoor krijg je uit één kilowattuur stroom meerdere kilowattuur aan warmte in je water.

Dat verschil verklaart waarom een warmtepompboiler op papier zoveel zuiniger is dan een elektrische boiler. Vergeleken met warm water uit je cv-ketel op gas ligt de rekensom anders, omdat je dan stroomprijs tegen gasprijs afzet. Die vergelijking maakt het Dimplex-bericht niet expliciet, dus trek daar geen harde conclusies uit.

Waarom zonnepanelen het plaatje veranderen

Hier wordt het praktisch. Een boiler is in feite een accu, alleen slaat hij geen stroom op maar warmte. En warmte opslaan is spotgoedkoop vergeleken met een thuisbatterij.

De meeste warmtepompboilers kun je zo instellen dat ze overdag opwarmen, precies wanneer je panelen het meeste leveren. Die stroom gaat dan rechtstreeks naar je vat in plaats van naar het net. 's Avonds douche je op zonne-energie van die middag. Je eigen verbruik gaat omhoog, je teruglevering omlaag.

Dat is nu al prettig, maar het wordt vooral relevant richting het einde van de salderingsregeling. Zodra terugleveren minder oplevert, wordt elke kilowattuur die je zélf gebruikt meer waard. Een boiler die op zonnestroom draait is dan een van de eenvoudigste manieren om die overtollige opbrengst ergens in te parkeren.

Nog een voordeel dat weinig genoemd wordt: een warmtepompboiler koelt en ontvochtigt de ruimte waarin hij staat. Prima in een vochtige bijkeuken of kelder. Minder prettig als je hem in een kleine, verwarmde ruimte zet, want dan haalt hij warmte weg die je net betaald hebt.

Voor wie is dit interessant?

Eerlijk advies: dit is geen apparaat voor iedereen.

Wel het overwegen waard als:

• je zonnepanelen hebt en overdag structureel meer opwekt dan je gebruikt
• je een plek hebt met voldoende ruimte en voldoende luchtvolume (schuur, bijkeuken, garage, technische ruimte)
• je huishouden flink wat warm water gebruikt, bijvoorbeeld meerdere douchebeurten per dag
• je toch al nadenkt over het vervangen van een oude elektrische boiler of geiser

Minder logisch als:

• je alleen woont en kort doucht, want dan is de hoeveelheid energie die je bespaart simpelweg klein
• je geen geschikte opstelplek hebt; in een woonkamer of kleine hal wil je dit ding niet
• je huurt en niet zelf over installaties gaat

Weet je niet hoe groot je warmwaterpost eigenlijk is? Reken eerst eens door waar je energie naartoe gaat met de WattWijs verbruikscalculator. Pas als je weet hoeveel je aan warm water kwijt bent, kun je beoordelen of 45 procent daarvan een bedrag is waar je iets van merkt.

Eerst de goedkope stappen, dan pas de boiler

Een warmtepompboiler is een investering met installatiewerk. Voordat je daaraan begint, is het slim om je warmwatervraag zelf omlaag te brengen. Elke liter die je niet opwarmt, hoef je ook niet duurzaam op te wekken.

De douche is daarbij veruit de grootste post. Een zuinige waterbesparende douchekop verlaagt het doorstroomdebiet zonder dat het aanvoelt als een slappe straal, en een doorstroombegrenzer doet in feite hetzelfde voor een paar euro. Draai je douche liever niet om maar wil je wel grip op de tijd, dan werkt een douche-timer verrassend goed, zeker bij tieners in huis.

Meer van dit soort ingrepen vind je op onze pagina over water besparen. Ze kosten weinig, je merkt ze direct op je rekening, en ze maken een eventuele boiler later kleiner en dus goedkoper.

Wat je kunt doen voordat je iets koopt

Een paar concrete stappen:

1. Kijk naar je teruglevering. Hoeveel kilowattuur lever je op een gemiddelde zomerdag terug? Dat getal bepaalt hoeveel zonnestroom je überhaupt in een boiler kwijt kunt. Met een P1-uitleesapparaat of de app van je energieleverancier zie je dat per dag en per uur.
2. Bepaal je warmwatervraag. Aantal douchebeurten per dag, lengte daarvan, badgebruik. Daarmee weet je welke vatgrootte logisch is.
3. Check je opstelplek. Hoogte, vloerbelasting, afvoer voor condenswater en voldoende luchtvolume. Dit is vaak de harde beperking, niet het budget.
4. Vraag meerdere offertes. Vraag de installateur expliciet om een berekening voor jouw gezin en jouw huidige energietarieven, niet om een folderbedrag.
5. Informeer naar subsidie. Voor warmtepompboilers bestaan subsidieregelingen, maar de voorwaarden en bedragen veranderen regelmatig. Controleer dat bij RVO voor je een handtekening zet.

De korte versie

Het nieuws van Dimplex onderstreept iets wat voor steeds meer huishoudens gaat gelden: zonnestroom die je zelf gebruikt is meer waard dan zonnestroom die je teruglevert. Warm water is een van de handigste plekken om die stroom te parkeren, omdat een watervat goedkoop is en je hem toch al nodig hebt.

Begin alleen niet bij het apparaat. Begin bij je verbruik, kijk wat je zonder investering kunt schrappen, en reken daarna pas door of de boiler in jouw huis uit kan. Meer achtergrond over slim omgaan met je eigen opwek vind je bij stroom besparen.

Dit artikel bevat affiliate-links. Koop je iets via zo'n link, dan kan dat ons een kleine commissie opleveren zonder extra kosten voor jou. Ons advies blijft daar onafhankelijk van.