Radiator ontluchten: zo doe je het stap voor stap

Wordt je radiator bovenin niet warm terwijl hij onderin prima heet is? Of tikt en borrelt hij zodra de verwarming aanslaat? Dan zit er lucht in. Je haalt die weg met een ontluchtingssleutel: kraantje bovenaan de radiator even open, wachten tot er water komt, weer dicht. Daarna kijk je op de cv-ketel of de waterdruk nog tussen 1,5 en 2 bar zit en vul je zo nodig bij. Reken op een kwartier werk en een sleutel van een paar euro.

Wanneer moet je een radiator ontluchten?

Meestal merk je het zelf. Een radiator die onderin warm wordt en bovenin koud blijft is het klassieke signaal. Ook tikken, borrelen of een geluid als een stromend beekje wijzen op lucht in de installatie, schrijft Radar. Wordt een kamer maar langzaam warm, of valt je gasverbruik zonder aanwijsbare reden hoger uit? Dan kan lucht ook de boosdoener zijn, aldus de ANWB.

Wacht liever niet tot je dat merkt. Radar adviseert minimaal één keer per jaar te ontluchten, en Milieu Centraal raadt bij een oudere cv-installatie een paar keer per jaar aan. Het beste moment is het begin van het stookseizoen. Dat is nu.

Wat heb je nodig om te ontluchten?

Bijna niks:

• een ontluchtingssleutel (de meeste kraantjes hebben een vierkant pinnetje, bij sommige zit een gleuf voor een platte schroevendraaier)
• een doek of oude theedoek om het water op te vangen
• eventueel handschoenen, want het water kan heet zijn
• voor het bijvullen straks: een vulslang en een emmer

Zo'n sleutel raak je kwijt, gegarandeerd. Een set van vier ontluchtingssleutels kost rond de acht euro, dus leg er eentje bij de ketel, eentje in de gereedschapskist en geef de rest aan de buren.

Radiator ontluchten in acht stappen

1. Draai alle radiatorkranen helemaal open. Ook die in kamers waar je nooit komt.
2. Zet de verwarming een minuut of tien flink aan en voel welke radiatoren bovenin koud blijven. Die zijn aan de beurt.
3. Zet de thermostaat daarna op zijn laagst en wacht tot de radiatoren zijn afgekoeld. De pomp staat dan stil en je krijgt geen heet water over je hand. Radar noemt tien minuten wachten.
4. Begin op de laagste verdieping en werk naar boven. De hoogste radiator in huis bevat meestal de meeste lucht en komt dus als laatste.
5. Houd een doek bij het ontluchtingskraantje. Dat zit bovenaan de radiator, vlak bij de draaiknop. Draai de sleutel voorzichtig een kwartslag tegen de klok in. Je hoort sissen. Dat is de lucht.
6. Draai het kraantje dicht zodra er water uitkomt. Eerst spettert het, daarna komt er een gelijkmatig straaltje. Het water kan troebel of zelfs zwart zijn, dat is niet erg.
7. Herhaal dit bij elke radiator, van laag naar hoog.
8. Zet de thermostaat terug en voel na een kwartier of alles overal warm wordt. Controleer dan meteen de druk op de ketel.

Zit er onderaan de radiator ook een kraantje? Blijf eraf, dat is een aftapkraan. En heeft een radiator helemaal geen ontluchter, volg dan de leiding naar de eerstvolgende radiator die er wel een heeft.

Welke druk hoort er op de cv-ketel te staan?

Tussen 1,5 en 2 bar, af te lezen op de drukmeter of het display van je ketel. Door het ontluchten is er water weggelopen, dus de druk is bijna altijd iets gezakt. Zit je onder de 1 bar, dan moet je bijvullen. Veel ketels slaan bij een te lage druk op storing.

Milieu Centraal raadt sowieso aan om de waterdruk een paar keer per jaar te controleren. Kost je tien seconden.

Cv-ketel bijvullen: zo doe je dat

Staat er een andere werkwijze in de handleiding van je ketel, dan wint die. Bij de meeste ketels gaat het ongeveer zo, volgens Radar:

1. Zet de thermostaat laag en laat de ketel een kwartier afkoelen. Heb je een ketel met digitaal display, zoek dan het bijvulprogramma op in de handleiding.
2. Sluit de vulslang aan op een waterkraan en laat hem vollopen, zodat er geen lucht in zit.
3. Koppel het andere uiteinde aan de vulkraan. Die zit soms bij de ketel zelf, soms bij een radiator, bijvoorbeeld in de badkamer.
4. Open eerst de waterkraan en dan de vulkraan. Vul bij tot de meter tussen 1,5 en 2 bar staat.
5. Sluit eerst de vulkraan en daarna de waterkraan. Haal de slang eraf en leeg het restje in de emmer.

Heb je flink wat water bijgevuld? Loop dan nog één keer langs de radiatoren. Vers leidingwater neemt weer wat lucht mee.

Zakt de druk binnen een paar weken opnieuw? Dan lekt er ergens iets, of er is iets mis met de ketel. Kijk of er plasjes onder radiatoren staan, en bel anders een installateur. Milieu Centraal zegt hetzelfde: veel drukverlies kan wijzen op een gebrek.

Hoeveel gas bespaar je met ontluchten?

Eerlijk antwoord: een betrouwbaar percentage vind ik nergens. Het mechanisme is wel duidelijk. Lucht belemmert de circulatie van het warme water, de ketel moet harder werken en je gasverbruik loopt op, legt de ANWB uit. Een radiator die half koud blijft geeft bovendien gewoon minder warmte aan je kamer. Dus draai je de thermostaat hoger of wacht je langer.

Een rekenvoorbeeld. Keuze.nl rekent met 1.000 m³ gas per jaar voor een gemiddeld huishouden, en een nieuw vast jaarcontract kostte eind oktober gemiddeld zo'n € 1,90 per m³. Eén procent minder gas is dan 10 m³, ongeveer € 19. Levert ontluchten jou twee procent op, dan heb je voor een kwartier werk een veertigje verdiend. Zit er nauwelijks lucht in, dan merk je weinig. Ontlucht je een radiator die al maanden half koud was, dan voel je het meteen aan het comfort.

En als de radiator na het ontluchten nog steeds koud blijft?

Dan zat het probleem niet alleen bij lucht. Denk aan een kraan die niet goed meer open gaat, een vastzittende thermostaatknop of vuil in de radiator. Dat laat je door een monteur bekijken, zeker als meerdere radiatoren hetzelfde doen.

Is de radiator wel warm, maar blijft de kamer koel? Dan zit de winst elders. Zet radiatorfolie achter radiatoren die tegen een buitenmuur staan, pak de tocht bij ramen en deuren aan, en kijk of een radiatorventilator iets voor je kamer is. Die laatste helpt vooral in kamers die traag opwarmen, maar lees eerst hoeveel hij echt oplevert.

Dit artikel bevat affiliate-links. Koop je iets via zo'n link, dan kan dat ons een kleine commissie opleveren zonder extra kosten voor jou. Ons advies blijft daar onafhankelijk van.