Slimme thermostaat: hoeveel bespaar je echt en voor wie loont het?

Een slimme thermostaat bespaart volgens Milieu Centraal gemiddeld 14 procent op het gas voor verwarming, maar alleen in een gemiddelde woning waar de bewoners nu nog niet bewust zuinig stoken. Stook je al slim, dan levert hij weinig op en haal je met een gewone klokthermostaat evenveel, soms zelfs meer. Of hij loont, hangt dus minder af van het apparaat dan van jouw stookgedrag. Hieronder rekenen we uit wat dat in euro's betekent en wie er echt iets aan heeft.

Hoeveel bespaar je echt met een slimme thermostaat?

Neem een huishouden met 1.000 m³ gas per jaar. Dat is het gemiddelde waarmee Keuze.nl rekent. Een nieuw vast jaarcontract kostte eind oktober gemiddeld zo'n € 1,90 per m³. Eén procent minder gas is dan 10 m³, ongeveer € 19 per jaar.

Met die rekensom kom je op:

• 14 procent (Milieu Centraal, als je nu niet bewust stookt): zo'n € 265 per jaar
• 3 procent (alleen het moduleren van de ketel, ook volgens Milieu Centraal): zo'n € 57 per jaar
• 0 tot een paar procent als je al op tijd de verwarming omlaag draait

Lees dat als een bovengrens. Die 14 procent slaat op het gas dat je voor verwarming gebruikt, en een deel van je 1.000 m³ gaat naar warm water en koken. Fabrikanten noemen vaak hogere cijfers, tot boven de twintig procent. Die komen uit eigen onderzoek en ik zie er geen onafhankelijke controle bij.

Waar de besparing vandaan komt, is overigens geen magie. Een slimme thermostaat zet de verwarming lager als er niemand is of als je slaapt. Doe jij dat al met de hand, dan heeft hij niks te winnen.

Voor wie loont een slimme thermostaat wel?

Voor jou als je jezelf herkent in een van deze situaties:

• Je vergeet geregeld de verwarming lager te zetten voordat je weggaat of naar bed gaat.
• Je ritme wisselt: thuiswerken op de ene dag, hele dag weg op de andere, om de week andere diensten.
• Je hebt nu een simpele kamerthermostaat zonder klok. Milieu Centraal wijst erop dat een klokthermostaat al minder stookkosten geeft, omdat je niet meer kunt vergeten de verwarming terug te draaien.
• Je wilt de verwarming op afstand bedienen of inzicht in je verbruik. Sommige slimme thermostaten geven dat, schrijft Milieu Centraal.

Stuur je je verwarming al prima met de hand, dan koop je vooral gemak. Prima reden, alleen geen besparing.

Voor wie loont hij niet?

Als je al bewust stookt, dus de thermostaat 's nachts en bij vertrek omlaag zet en in kamers die je niet gebruikt de radiatorkraan dichtdraait. Dan levert hij weinig op, zegt Milieu Centraal, en spaart een gewone klokthermostaat evenveel.

Ook als je een warmtepomp hebt of er een krijgt. Een slimme thermostaat die voor een hr-ketel is gemaakt, is volgens Milieu Centraal vaak niet bruikbaar voor een warmtepomp. Kijk dus eerst of de fabrikant jouw installatie ondersteunt.

En als je ketel gewoon te heet staat. Dat is de goedkoopste en grootste hefboom die je hebt. De Consumentenbond rekent op 50 tot 100 m³ gas per jaar (€ 95 tot € 190) als je de aanvoertemperatuur van je ketel omlaag zet, zeker bij een aan/uit-thermostaat. Dat kost nul euro. Milieu Centraal adviseert 50 of 60 graden te proberen en te kijken of het huis warm blijft. Hoe je dat in kleine stappen test, lees je in radiatorventilator: werkt het echt.

Wat kost een slimme thermostaat en wanneer verdien je hem terug?

Een modulerende klokthermostaat kost volgens Milieu Centraal zo'n € 150, en een modulerende thermostaat zonder klok begint rond de € 80. Slimme modellen zitten daar ongeveer omheen en worden duurder zodra je radiatorknoppen of extra sensoren toevoegt.

Let ook op een abonnement. De Consumentenbond waarschuwt dat er meer komt kijken dan de aanschaf en noemt mogelijke abonnementskosten. Bij tado° kost de automatische bediening (AI Assist) volgens TechRadar € 29,99 per jaar of € 3,99 per maand, terwijl de app zelf gratis blijft. Kijk bij elk merk wat je zonder abonnement krijgt.

Even rekenen met een thermostaat van € 150:

• Bespaar je 3 procent (€ 57 per jaar), dan verdien je hem in ruim twee en een half jaar terug. Met een abonnement van € 30 per jaar duurt dat bijna zes jaar.
• Bespaar je 14 procent (€ 265 per jaar), dan heb je hem binnen een jaar terugverdiend, abonnement meegerekend.

Het verschil tussen die twee uitkomsten ben jij. Hoe zuiniger je nu al stookt, hoe verder je opschuift naar de eerste.

Slimme thermostaat of slimme radiatorknoppen?

Soms is een radiatorknop de slimmere koop. Een thermostaatknop kost volgens Milieu Centraal zo'n € 30 en spaart een paar procent op je verwarmingskosten. In kamers die je dagelijks verwarmt, heb je hem binnen twee winters terugverdiend. In kamers die je zelden gebruikt duurt dat langer.

In de woonkamer, waar je thermostaat aan de muur de verwarming regelt, kun je beter geen knoppen plaatsen. De kranen moeten daar helemaal open staan.

Wil je thermostaat en knoppen combineren, kijk dan eerst naar compatibiliteit. In de test van de Consumentenbond bleken van twaalf geteste slimme radiatorknoppen er maar vijf geschikt voor gebruik met een slimme thermostaat, en werkt niet elke thermostaat samen met alle knoppen. Dezelfde test, met acht thermostaten, geeft bovendien een geruststelling: op het regelen van de temperatuur scoorden ze allemaal goed. De verschillen zitten vooral in het gebruiksgemak, waar twee modellen een onvoldoende (5,4) kregen, mede door slechte apps.

Waar let je op bij het kopen van een slimme thermostaat?

1. Kan hij moduleren? Dat is de basis, zegt Milieu Centraal, en goed voor die 3 procent.
2. Past hij op jouw ketel? Check in de compatibiliteitslijst van de fabrikant of jouw ketel wordt ondersteund, en of de thermostaat dan ook echt kan moduleren.
3. Wat kost de app? Kijk wat er gratis is en wat achter een abonnement zit.
4. Heb je een warmtepomp of ga je er een nemen? Zie hierboven: laat je dan voorlichten voor je iets aanschaft.
5. Werkt hij met je smart home? Alleen relevant als je Google Home, Alexa of Apple Home gebruikt.

Wil je rondkijken, dan staan slimme thermostaten en slimme radiatorknoppen bij bol.com overzichtelijk op een rij.

Wat kun je het beste eerst doen?

Eerst gratis, dan goedkoop, dan pas slim.

1. Zet de ketel lager en kijk of het huis warm blijft. Gebruik de verbruikscalculator om te zien hoeveel gas je nu gebruikt, zodat je daarna het verschil ziet.
2. Ontlucht je radiatoren. Dat is een kwartier werk en kost bijna niks.
3. Programmeer wat je al hebt. Heb je een klokthermostaat, gebruik hem dan echt. Dat is de eerlijke test of je een slimme nodig hebt.
4. Pas als je merkt dat je het schema steeds omgooit of vergeet, schaf je een slimme thermostaat aan. Dan is het gemak ook een besparing.

Meer ingrepen met een goede verhouding tussen moeite en opbrengst staan in hoe bespaar je energie: 10 tips voor in huis.

Dit artikel bevat affiliate-links. Koop je iets via zo'n link, dan kan dat ons een kleine commissie opleveren zonder extra kosten voor jou. Ons advies blijft daar onafhankelijk van.